Światowy Dzień Serca (obchodzony 29 września) to doskonała okazja, aby nagłośnić kluczowy, choć często pomijany problem: pacjenci z przewlekłymi zapalnymi chorobami reumatycznymi mają nawet dwukrotnie wyższe ryzyko zawału serca, udaru mózgu i zgonu sercowo-naczyniowego niż populacja ogólna.
Choroby takie jak reumatoidalne zapalenie stawów (RZS), toczeń rumieniowaty układowy (SLE) czy zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK) kojarzą się głównie z bólem stawów. W rzeczywistości jednak sieją spustoszenie w całym organizmie, atakując przede wszystkim układ krążenia.
Dlaczego reumatyzm uderza w serce?
Czynnik i Mechanizm wpływu na układ krążenia:
- Przewlekły stan zapalny Cytokiny zapalne obecne we krwi uszkadzają śródbłonek naczyń i drastycznie przyspieszają rozwój miażdżycy.
- Działania niepożądane leków Często stosowane w reumatologii glikokortykosteroidy oraz niesteroidowe leki przeciwzapalne (NSLPZ) mogą podnosić ciśnienie tętnicze i zwiększać ryzyko zakrzepowe.
Ograniczenie aktywności Silny ból i sztywność stawów utrudniają chorym regularny ruch, co sprzyja otyłości i osłabieniu wydolności serca.
Kluczowe zasady kardioprotekcji u reumatyków:
Z perspektywy wytycznych medycznych (np. Europejskiej Ligi Przeciwreumatycznej – EULAR), profilaktyka kardiologiczna w tej grupie pacjentów wymaga szczególnego podejścia:
- Agresywne leczenie choroby podstawowej: Skuteczne wygaszanie stanu zapalnego (np. za pomocą metotreksatu czy leków biologicznych) chroni naczynia krwionośne i obniża ryzyko kardiologiczne.
- Regularna kontrola parametrów: Ciśnienie tętnicze powinno być mierzone podczas każdej wizyty kontrolnej, a profil lipidowy (cholesterol) i poziom cukru we krwi należy badać regularnie.
- Modyfikacja kalkulatorów ryzyka: Lekarze oceniający ryzyko sercowo-naczyniowe (np. za pomocą skali SCORE) u pacjentów z RZS powinni mnożyć uzyskany wynik przez współczynnik 1,5, ze względu na ukryte zagrożenie wynikające z zapalenia tkanki łącznej.
- Zdrowy styl życia dostosowany do możliwości: Bezwzględne rzucenie palenia (tytoń potęguje zarówno RZS, jak i miażdżycę), stosowanie diety śródziemnomorskiej oraz podejmowanie bezpiecznej dla stawów aktywności fizycznej (np. pływanie, jazda na rowerze stacjonarnym).
Podsumowanie:
Pacjenci z chorobami reumatycznymi są nawet dwukrotnie bardziej narażeni na zawał serca i udar mózgu ze względu na przewlekły stan zapalny przyspieszający miażdżycę. Podstawą ochrony układu krążenia w tej grupie jest skuteczne wygaszanie stanu zapalnego za pomocą leków oraz regularne monitorowanie parametrów kardiologicznych. Więcej informacji na temat Światowego Dnia Serca i chorób reumatycznych można znaleźć w publikacjach medycznych.
