Międzynarodowy Dzień Kardiologii Interwencyjnej obchodzony jest na całym świecie 16 Września. Choć samo święto skupia się ogólnie na nowoczesnych, małoinwazyjnych technikach ratowania ludzkiego życia (takich jak m.in. koronarografia czy angioplastyka), to kardiologia interwencyjna odgrywa kluczową rolę w leczeniu poważnych powikłań krążeniowych u pacjentów ze schorzeniami reumatycznymi. Połączenie tych dwóch dziedzin medycyny (tzw. reumatokardiologia) staje się coraz ważniejsze ze względu na specyfikę chorób autoimmunologicznych.
Jak kardiologia interwencyjna pomaga w chorobach reumatycznych?
Choroby reumatyczne – np. reumatoidalne zapalenie stawów (RZS), toczeń rumieniowaty układowy (SLE) czy zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK) – charakteryzują się przewlekłym stanem zapalnym. Proces ten niszczy nie tylko stawy, ale również naczynia krwionośne i serce.
Do najczęstszych wyzwań, w których interweniują kardiolodzy, należą:
- Przyspieszona miażdżyca i zawały serca: Przewlekły stan zapalny drastycznie zwiększa ryzyko pęknięcia blaszki miażdżycowej. Zabiegi takie jak angioplastyka wieńcowa (PCI) z implantacją stentów ratują życie chorych reumatycznych w ostrych zespołach wieńcowych.
Zapalne wady zastawek serca: Choroby takie jak toczeń mogą prowadzić do tzw. jałowego zapalenia wsierdzia (zapalenie Libmana-Sacks) i niszczenia zastawek. Współczesna kardiologia interwencyjna pozwala na przezcewnikowe naprawy lub wymiany zastawek (np. zabiegi TAVI czy TEER), bez konieczności otwierania klatki piersiowej.
Zaburzenia rytmu i przewodzenia: Proces włóknienia w sercu wywołany reumatyzmem może uszkodzić układ bodźcotwórczo-przewodzący. Rozwiązaniem są zabiegi implantacji stymulatorów, kardiowerterów-defibrylatorów (ICD) lub ablacje podłoża arytmii.
Znaczenie edukacyjne:
Obchody tego dnia to świetna okazja, aby przypomnieć, że pacjenci z diagnozą reumatologiczną powinni znajdować się pod szczegółową opieką kardiologiczną. Profilaktyka, regularne badania echo serca oraz szybki dostęp do procedur interwencyjnych znacząco wydłużają ich życie.
Specyficzne zabiegi kardiologii interwencyjnej u chorych reumatycznych:
U pacjentów z chorobami takimi jak RZS, toczeń (SLE) czy twardzina układowa, naczynia krwionośne i zastawki zachowują się inaczej niż u pacjentów z „klasyczną” miażdżycą starszego wieku. Są bardziej podatne na pękanie, zwłóknienia i trudniejsze w gojeniu.
- Angioplastyka wieńcowa (PCI) ze wspomaganiem obrazowania (IVUS/OCT):
U chorych na RZS blaszki miażdżycowe są bardziej „niestabilne” (podatne na pękanie i wywołanie nagłego zawału). Podczas wprowadzania stentów kardiolodzy interwencyjni rutynowo stosują ultrasonografię wewnątrznaczyniową (IVUS) lub optyczną koherentną tomografię (OCT). Pozwala to na idealne dopasowanie stentu do zmienionej zapalnie ściany naczynia i minimalizuje ryzyko powtórnego zamknięcia tętnicy (restenozy). - Przezskórna komisurotomia mitralna (PMC / PBMC):
To flagowy, małoinwazyjny zabieg kardiologii strukturalnej dedykowany pacjentom z poreumatycznym zwężeniem zastawki mitralnej. Przez żyłę udową wprowadza się cewnik z balonem bezpośrednio do serca. Rozpędzenie balonu rozrywa zrośnięte wskutek procesu zapalnego płatki zastawki. Daje to doskonałe efekty i pozwala uniknąć operacji na otwartym sercu. - Zabiegi TAVI oraz TEER (np. MitraClip) w zapaleniach zastawek:
W przebiegu tocznia układowego może dochodzić do niszczenia zastawek (tzw. endokarditis Libmana-Sacks). Gdy pacjent jest zbyt obciążony, by przejść klasyczną operację kardiochirurgiczną, stosuje się:
- TAVI: Przezcewnikowe wszczepienie zastawki aortalnej.
- TEER (np. MitraClip): Małoinwazyjne „spięcie” nieszczelnych płatków zastawki mitralnej specjalnym klipsem.
- Ablacja podłoża arytmii pod kontrolą systemów elektroanatomicznych:
Choroby reumatyczne powodują włóknienie mięśnia sercowego, co generuje m.in. groźne migotanie przedsionków. Za pomocą cewnika wprowadzanego przez naczynia niszczy się (zamraża lub wypala) ogniska odpowiedzialne za chaos elektryczny.
Konferencje medyczne łączące kardiologię i reumatologię:
Wokół interdyscyplinarnego podejścia do pacjenta organizowanych jest wiele prestiżowych wydarzeń, podczas których eksperci z Polskiego Towarzystwa Reumatologicznego (PTR) oraz kardiologicznych asocjacji wymieniają się doświadczeniami. Najważniejsze z nich to:
- Interdyscyplinarne Oblicza Reumatologii (IOR): Ogólnopolska konferencja odbywająca się cyklicznie w Warszawie. Kluczowym elementem programu są bloki poświęcone właśnie chorobom współistniejące, w tym kardiologicznym, gdzie omawia się bezpieczeństwo zabiegów interwencyjnych u pacjentów przyjmujących leki biologiczne i immunosupresyjne.
